Sahte ilan ve kapora dolandırıcılığı nasıl fark edilir?
Araç, ev, elektronik ve ikinci el ilanlarında çalıntı görsel, acele baskısı, platform dışına çıkarma ve kapora tuzaklarını fark et.
Kısa cevap
İlanın gerçek platformda bulunması satıcının güvenilir olduğunu göstermez. Ürünü ve satıcının tasarruf yetkisini bağımsız doğrulamadan kapora gönderme; platformun ödeme ve mesajlaşma sistemi dışına çıkma; çalıntı olabilecek belge fotoğrafını tek başına kanıt sayma.
Sahte ilanlar çoğu zaman tamamen uydurma değildir. Gerçek bir ilanın fotoğrafları ve açıklaması kopyalanır, fiyat cazip olacak kadar düşürülür ve başka bir telefon/IBAN eklenir. Bu yüzden kaliteli fotoğraf, ayrıntılı açıklama veya ruhsat görüntüsü güven kanıtı sayılmaz.
İlan güvenliğinde iki ayrı şeyi kontrol etmek gerekir: kullanılan platformun gerçek alan adı ve ilandaki satıcının gerçekten ürün üzerinde tasarruf yetkisi olup olmadığı.
Kapora göndermeden önce
- Fotoğrafları tersine görsel aramayla veya farklı ilanlarda kontrol et.
- Satıcıdan o güne özel, makul bir doğrulama iste (ör. ürünü farklı açıdan canlı gösterme).
- Araç/taşınmaz gibi yüksek tutarda yüz yüze ve resmi kayıt doğrulaması yap.
- Platform dışı link, sahte güvenli ödeme sayfası veya kargo sigortası talebini reddet.
- Satıcı, ilan ve banka alıcı bilgisinin tutarlılığını kontrol et.
- Acele baskısı varsa işlemi durdur ve benzer ilanları karşılaştır.
Kopyalanmış ilanı ele veren ayrıntılar
Aynı fotoğraf ve metin farklı şehirlerde, farklı hesaplarla veya belirgin fiyat farkıyla görünüyorsa ilan kopyalanmış olabilir. Görsellerin ekran görüntüsü olması, plakanın/seri numarasının farklı yöntemlerle kapatılması ve satıcının yeni fotoğraf üretmekten kaçınması da şüpheyi artırır.
Yazım tarzı ile telefon görüşmesindeki ürün bilgisi uyuşmuyorsa satıcı ilanın asıl sahibi olmayabilir. Model, kullanım süresi, kusur ve teslimat gibi ayrıntılara net cevap verememesi önemlidir.
Platform dışına çıkarma ve sahte ödeme sayfası
Dolandırıcı, komisyon bahanesiyle mesajlaşmayı WhatsApp veya Telegram'a taşımak isteyebilir. Sonra platformun güvenli ödeme hizmetine benzeyen bir bağlantı gönderir. Adres çubuğundaki alan adı gerçek platforma ait değilse logo ve tasarımın benzemesi hiçbir anlam taşımaz.
Platform içi sistemler de mutlak garanti değildir, ancak konuşma ve ödeme kaydının korunmasına yardımcı olabilir. Satıcı koruma mekanizmasını terk etmeni istiyorsa bunun kime yaradığına bak.
Kimlik, ruhsat ve tapu fotoğrafı neden yeterli değil?
Belge fotoğrafları başka bir satış görüşmesinden, veri sızıntısından veya sosyal medyadan ele geçirilmiş olabilir. Görüntüdeki kişinin gerçekten konuştuğun kişi olduğunu ve belgenin güncel olduğunu doğrulamadan ödeme yapmak güvenli değildir.
Ayrıca dolandırıcıya kendi kimlik fotoğrafını göndermek, yeni sahte ilanlarda senin kimliğinin kullanılmasına yol açabilir. Gerekli olmayan kişisel veriyi paylaşma; resmi işlem gerekiyorsa yalnızca yetkili ve doğrulanmış kanal kullan.
Güvenli teslimat ve ödeme sırası
Düşük tutarlı ikinci el üründe bile ürünün güncel varlığını doğrula, takip edilebilir ödeme yöntemini tercih et ve konuşma kaydını sakla. Yüksek tutarlı araç veya taşınmaz işleminde ekspertiz, resmi kayıt ve mülkiyet/temsil yetkisi kontrolünü kapora öncesine al.
Satıcı gerçekten ciddi bir alıcı arıyorsa makul doğrulama isteğini tehdit olarak görmez. 'Şimdi göndermezsen başkasına satıyorum' baskısı, sağlıklı kontrol sürecini bozmaya yönelik olabilir.
Şeffaf kaynak kullanımı
Başvurulan resmi kaynaklar
Bu rehber, aşağıdaki birincil kaynaklar temel alınarak GerçekVeri için özgün biçimde hazırlanmıştır. Kaynaklar içeriğin yerine geçmez; iddiaların doğrulanmasını kolaylaştırır.
Dolandırıcılık
Emniyet Genel Müdürlüğü
Dolandırıcılık türleri ve resmi uyarılar.
İş vaadi konulu kişisel veri ihlalleri duyurusu
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
Sahte ilan, kimlik görseli ve IBAN talebinin riskleri.
Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru
e-Devlet / Ticaret Bakanlığı
Uygun tüketici uyuşmazlıkları için resmi başvuru hizmeti.
Sık sorulanlar
Bu konu hakkında kısa cevaplar
Bilinen bir pazaryerindeki ilan güvenli midir?
Platformun tanınması, tek tek satıcıların güvenilir olduğunu garanti etmez. Satıcıyı, ürünü ve ödeme akışını ayrıca doğrulamalısın.
Satıcı kimlik fotoğrafı gönderdi; kapora gönderebilir miyim?
Kimlik görüntüsü çalıntı olabilir ve ürünle bağ kurmaz. Yüz yüze, canlı ve resmi doğrulama olmadan tek başına yeterli kanıt değildir.
İlan linki sorgusu neyi kontrol eder?
GerçekVeri, bağlantının bilinen pazaryerine ait olup olmadığını, bilinmeyen alan adının teknik sinyallerini ve topluluk ihbarlarını inceler. Satıcının kimliğini veya ürünün varlığını doğrulayamaz.
İlgili rehberler
Ödeme güvenliği
IBAN dolandırıcılığı
IBAN biçim doğrulamasının sınırlarını, hesap sahibi kontrolünü, kapora tuzaklarını ve şüpheli para transferinde atılacak adımları öğren.
Web güvenliği
Sahte siteyi anlama
Bir alışveriş veya ödeme sitesinin güvenilirliğini; alan adı, şirket bilgisi, ödeme akışı ve teknik sinyaller üzerinden adım adım değerlendir.
Acil durum
Dolandırıldım: ilk adımlar
Para transferi, kart, hesap veya kimlik bilgisi kaybında ilk saatten itibaren bankaya, hesaplara, delillere ve resmi başvuruya göre önceliklendirilmiş plan.